251 lượt xem

Tìm hiểu về thuốc Acetylcystein và cách dùng

Thuốc Acetylcystein là một loại thuốc tiêu chất nhầy giải độc rất tốt. Nhưng cần phải biết cách dùng và liều lượng dùng là bao nhiêu mới đem lại hiệu quả cao cho người sử dụng

Dùng thuốc Acetylcystein thế nào cho đúng?

Dùng thuốc Acetylcystein thế nào cho đúng?

Những thông tin về thuốc Acetylcystein

Acetylcystein (N – acetylcystein) là dẫn chất N – acetyl của L – cystein, một n-acetylcystein tự nhiên. Acetylcystein được sử dụng làm thuốc tiêu chất nhầy và thuốc giải độc khi quá liều paracetamol.

  • Tên thường gọi quốc tế: Acetylcysteine.
  • Thuốc tiêu nhầy, giải độc quá liều paracetamol.
  • Dạng Viên nén 200 mg.
  • Gói 200 mg.
  • Thuốc hít, thuốc nhỏ khí quản và thuốc uống: Dung dịch 10% (100 mg acetylcystein/ml), 20% (200 mg acetylcystein/ml).
  • Thuốc tiêm acetylcystein: Dung dịch 20%.
  • Thuốc nhỏ mắt: Acetylcystein 5%, hypromellose 0,35% (Tên thương mại: Ilube).

Cơ chế hoạt tính

Acetylcystein là chất dẫn N – acetyl của L – cystein, một amino – acid tự nhiên. Thuốc dùng làm tiêu chất nhầy và thuốc giải độc khi quá liều paracetamol. Thuốc làm hạn chế độ quánh đờm bằng cách tách đôi cầu nối disulfua trong mucoprotein và tạo điều kiện để tống đờm ra ngoài khi ho khạc, dẫn lưu tư thế hoặc bằng phương pháp cơ học.

Theo kênh tuyển sinh Y dược chính quy thuốc Acetylcystein cũng được dùng trực tiếp để điều trị không có nước mắt. Acetylcystein dùng để hỗ trợ và bảo vệ chống gây độc cho gan do paracetamol, theo cơ chế duy trì hoặc khôi phục nồng độ glutathion của gan. Trong quá liều paracetamol, một lượng lớn chất chuyển hóa này được tạo ra vì đường chuyển hóa chính trở thành bão hòa. Acetylcystein chuyển hóa thành cystein kích thích gan tổng hợp glutathion, do đó acetylcystein có thể bảo vệ gan nếu bắt đầu chữa trị trong vòng 12 giờ sau quá liều paracetamol.

Dược động học

Sau hít qua miệng hoặc bơm thuốc vào khí quản, hầu như thuốc tham gia vào phản ứng sulfhydryl – disulfid, phần còn lại được biểu mô phổi hấp thu. Sau khi uống, acetylcystein được hấp thụ ở đường tiêu hóa và bị gan khử acetyl thành cystein và sau đó được chuyển hóa. Đủ độ đỉnh huyết tương trong khoảng 0,5 đến 1 giờ khi uống liều 200 đến 600 mg. Hoạt tính sinh học khi uống thấp và có thể do chuyển hóa trong thành ruột và chuyển hóa ban đầu trong gan. Ðộ thanh thải thận có thể lên tới 30% độ thanh thải toàn thân.

Tính phản ứng đối với thuốc acetylcystein

Tính phản ứng đối với thuốc acetylcystein

Sau khi tiêm tĩnh mạch, bán thải cuối trung bình là 1,95 và 5,58 giờ tương ứng với acetylcystein khử và acetylcystein toàn phần; sau khi uống, nửa đời cuối của acetylcystein toàn phần là 6,25 giờ.

Chỉ định

Thuốc tiêu chất nhầy trong mucoviscidosis, bệnh lý hô hấp có đờm nhầy, và làm sạch hay quy trong mở khí quản.

Quá liều paracetamol.

Dùng ngay trực tiếp trong chữa trị hội chứng khô mắt kết hợp với tiết bất thường chất nhầy.

Chống chỉ định

Có tiền sử bệnh hen.

Quá mẫn cảm với acetylcystein.

Thận trọng

Người bệnh có nguy cơ phát hen, nếu dùng acetylcystein cho người có tiền sử dị ứng.

Phải hút đờm nếu người bệnh giảm khả năng ho.

Thời kỳ mang thai

Ðiều trị quá mức paracetamol bằng acetylcystein ở người mang thai có công hiệu và an toàn, và có khả năng ngăn ngừa được độc tính cho gan ở thai nhi cũng như ở người mẹ.

Thời kỳ cho con bú

Thuốc dùng an toàn cho người cho con bú.

Tác dụng phụ và xử trí

  • Thường gặp
  • Buồn nôn, nôn.
  • Ít gặp
  • Buồn ngủ, nhức đầu, ù tai.
  • Viêm miệng, chảy nước mũi nhiều.
  • Phát ban, mày đay.

Hiếm gặp

Co thắt phế quản kèm phản ứng dạng phản vệ toàn thân.

Sốt, rét run.

Có thể ức chế phản ứng quá mẫn với acetylcystein bằng dùng kháng histamin trước.

Liều lượng và cách dùng

Cách dùng

Trường hợp sử dụng làm thuốc tiêu chất nhầy, có thể phun mù, cho trực tiếp hoặc nhỏ vào khí quản dung dịch acetylcystein 10 – 20%. Thuốc công dụng tốt nhất ở pH từ 7 đến 9, và pH của các chế phẩm bán trên thị trường có thể đã được điều chỉnh bằng natri hydroxyd.

Liều lượng sử dụng đối với thuốc acetylcystein

Liều lượng sử dụng đối với thuốc acetylcystein

Nếu dùng làm thuốc giải độc trong quá liều paracetamol, có thể cho uống dung dịch acetylcystein 5%. Ngoài ra cũng dùng đường tiêm nhỏ giọt tĩnh mạch để trị quá liều paracetamol nhưng nên chọn cách uống.

Thuốc nhỏ mắt acetylcystein 5% dùng tại chỗ để làm bớt đi các triệu chứng do thiếu màng mỏng nước mắt.

Liều lượng

Làm thuốc tiêu chất

Hoặc phun mù 3 – 5 ml dung dịch 20% hoặc 6 – 10 ml dung dịch 10% qua một mặt nạ hoặc đầu vòi phun, từ 3 đến 4 lần trên một ngày. Khi cần, có thể phun mù 1 đến 10 ml dung dịch 20% hoặc 2 đến 20 ml dung dịch 10%, cách 2 đến 6 giờ 1 lần.

Dùng trực tiếp vào khí quản từ 1 đến 2 ml dung dịch 10 đến 20% mỗi giờ 1 lần. Có thể phải hút đờm loãng bằng máy hút.

Hoặc uống với liều acetylcystein 200mg, ba lần mỗi ngày, dạng hạt hòa tan trong nước. Bé dưới 2 tuổi uống 200 mg/ngày chia 2 lần và trẻ em từ 2 đến 6 tuổi uống 200 mg, hai lần trên ngày.

Ðiều trị khô mắt có tiết chất nhầy bất thường 

Thường dùng acetylcystein  ngay tại chỗ, dưới dạng dung dịch 5% cùng với hypromellose, nhỏ 1 đến 2 giọt, 3 đến 4 lần mỗi ngày.

Dùng làm thuốc giải độc quá liều paracetamol

Dùng để tiêm truyền tĩnh mạch: Liều đầu tiên 150 mg /kg thể trọng, dưới dạng dung dịch tỉ lệ 20% trong 200 ml glucose 5%, tiêm tĩnh mạch khoảng 15 phút, kế theo, truyền nhỏ giọt tĩnh mạch 50 mg/kg trong 500 ml glucose 5%, trong 4 giờ liên tục và sau đó 100 mg/kg trong 1 lít glucose 5% truyền trong 16 giờ tiếp theo. Ðối với bé thể tích dịch truyền tĩnh mạch phải thay đổi.

Uống: Liều đầu tiên 140 mg/kg, dùng dung dịch 5%; tiếp theo cách 4 giờ uống 1 lần, liều 70 mg/kg thể trọng và uống tổng cộng thêm 17 lần.

Acetylcystein được Tin tức Y dược nhắc đến là rất công hiệu khi dùng trong vòng 8 giờ sau khi bị quá liều paracetamol, hiệu quả bảo vệ giảm đi sau thời gian đó. Nếu bắt đầu điều trị chậm hơn 15 giờ thì không hiệu quả, nhưng các công trình nghiên cứu gần đây cho rằng vẫn còn có ích.

Quá liều và xử trí

Quá liều acetylcystein có biểu hiện tương tự như dấu hiệu của phản vệ. Các triệu chứng khác bao gồm suy hô hấp, tan máu, đông máu rải rác nội mạch và suy thận. Nhiều trường hợp tử vong đã xảy ra ở người bệnh dùng quá liều acetylcystein trong khi đang điều trị nhiễm độc paracetamol. Quá liều acetylcystein xảy ra khi tiêm truyền quá nhanh và với liều quá cao.