359 lượt xem

Triết lý y học Đông y là gì?

Đông y xuất phát từ phương Đông với những triết lý y học kinh điển, có nguồn gốc từ Việt Nam và Trung Quốc dùng để phân biệt với Tây y.

Triết lý y học Đông y là gì?
Triết lý y học Đông y là gì?

 Triết lý y học Đông y

Nói về Đông y, người xưa dựa trên nền tảng triết học cổ Trung Hoa: Âm Dương, Ngũ Hành. Âm Dương, Ngũ Hành cân bằng thì cơ thể khỏe mạnh và việc chữa bệnh đơn giản là lập lại trạng thái cân bằng của các yếu tố giúp cơ thể trở lại bình thường. Bên cạnh thuyết ngũ hành thì cơ sở lý luận Đông y còn bao gồm: học thuyết kinh lạc, học thuyết Thiên Nhân hợp nhất, bát cương, học thuyết tạng tượng. Trong đó học thuyết tạng tượng dùng để chỉ các tạng (tâm, Can, Tỳ, Phế, Thận), phủ (vị, đởm, tam tiêu, bàng quang, tiểu trường, đại trường).

Không giống như Tây Y, văn hóa Đông y coi trọng “cân bằng” và “điều hòa”. Trong quan hệ với thiên nhiên, phương Đông không chủ trương chế phục mà hướng tới sự hòa hợp – “thiên nhân hợp nhất”. Cũng giống như quan hệ con người với con người, “dĩ hòa vi quý” đã trở thành phương châm xử thế cơ bản giúp con người sống chan hòa với nhau hơn. Tại buổi giao lưu với các sinh viên Cao đăng Y Dược Hà Nội, các bậc thầy trong Đông y đã lý giải cụ thể: Đối với bệnh tật, Đông y quan điểm mọi thứ đều do “âm dương thất điều”, tức do mất sự cân bằng và trung dung gây nên. Phương pháp điều trị bệnh theo phương pháp Đông y bao gồm sử dụng 8 biện pháp cơ bản – “hãn” (làm ra mồ hôi), “hòa” (hòa giải), “tiêu” (tiêu thức ăn tích trệ), hóa giải mâu thuẫn giữa “chính khí” (sức chống bệnh), “thổ” (gây nôn), “hạ” (thông đại tiện), “ôn” (làm ấm), “thanh” (làm mát), “bổ” (bồi bổ) để khôi phục cân bằng chỉnh thể và “tà khí” (tác nhân gây bệnh). Trong biệt trong 8 biện pháp trên không có biện pháp mang tính tấn công trực diện vào “bệnh tà” như trong Tây y.

Triết lý y học Đông y là gì?

Đông y luôn chủ trường trị vị bệnh” – chữa từ khi bệnh chưa hình thành; trị vị bệnh” nên Đông y rất coi trọng dưỡng sinh – nâng cao “chính khí” giúp bệnh tật không có cơ hội có thể xâm hại đến cơ thể. Trong sách Nội kinh, dưỡng sinh được đặt vào vị trí tối cao, trong khi trị liệu chỉ được xem là biện pháp ở bình diện thấp.

Trong khi đó, tấn công trực diện vào bệnh chỉ là biện pháp bất đắc dĩ, cuối cùng  trong Đông y, bởi chiến lược “Trị vị bệnh”, “phòng bệnh hơn chữa bệnh” là nét văn hóa độc đáo của Đông y từ ngàn đời. Đối tượng chính của Đông y là con người. Phương châm cơ bản của Đông y trong chữa bệnh là “lưu nhân trị bệnh” – nghĩa là trước hết phải giữ lấy mạng sống của con người, sau đó mới nghĩ tới vấn đề khống chế, tiêu trừ ổ bệnh. Mục tiêu chữa bệnh của Đông y là lập lại trạng thái “cân bằng chỉnh thể” nên Đông y coi trọng khả năng tự khôi phục và tái tạo của cơ thể con người, lấy việc huy động tiềm năng của con người làm phương châm chính. Vì vậy, bệnh nhân được coi là chủ thể, “nhân vi bản bệnh vi tiêu”.

Đông y dùng thuốc tùy theo nguyên tắc dựa trên biểu hiện ở người bệnh mà sử dụng phép chữa, bài thuốc khác nhau. Thậm chí nhiều người mắc cùng một căn bệnh nhưng có thể được điều trị với hàng trăm phương thuốc khác nhau theo bệnh tình cụ thể ở từng người bệnh.

Chẩn đoán Đông y

Theo Tin tức Y Dược, trong chẩn đoán Đông y thường dùng các phương pháp vọng chẩn – quan sát bệnh nhân và hoàn cảnh; thiết chẩn – khám bằng tay và dụng cụ; vấn chẩn – hỏi bệnh nhân và người nhà những điều liên quan để xác định bệnh trạng.

Điều trị bệnh theo phương pháp Đông y
Điều trị bệnh theo phương pháp Đông y

Điều trị Đông y

Điều trị bao gồm phương pháp châm cứu, bấm huyệt, các loại thuốc uống hoặc dùng ngoài da. Trong đó phương pháp châm cứu dựa trên hệ thống kinh mạch với hàng trăm huyệt trên cơ thể và hệ thống các huyệt, kinh mạch trong cơ thể không thể dùng các phương pháp giải phẫu, sinh lý của Tây y để miêu tả được.

Nếu như Trung Quốc nổi tiếng với các vị thuốc Bắc thì Việt Nam tự hào với những bài thuốc Nam mang những giá trị trong điều trị bệnh. Các vị thầy thuốc nổi tiếng được xem là bậc tổ của nghề y Việt Nam được các sinh viên Cao đẳng Y, Trung cấp Y sĩ Y học Cổ truyền,…ngưỡng mộ có thể kể đến như Tuệ Tĩnh (tác giả của câu nói nổi tiếng “Nam dược trị Nam nhân” – thuốc Nam dùng chữa bệnh cho người Nam) và Lê Hữu Trác (còn lưu truyền bộ Hải Thượng Y Tông Tâm Lĩnh là sách căn bản của Đông y Việt Nam).

Thế giới Đông y còn vô vàn những điều diệu kỳ mà con người vẫn chưa thể khám phá hết. Tuy nhiên bạn có thể chắc chắn rằng với những giá trị vững bền mà chúng mang lại thì dù hiện tại hay tương lai, Đông y vẫn có chỗ đứng nhất định trong Y học tại Việt Nam.